مدارس و گرایشها در آيكيدو -

مدارس و گرایش های سبک آيكيدو موريهه اوشيبا شخصا يك فرد روشن بين و آينده نگر بود و او بر اين اساس، جزئيات عملي كار درسيستمي كه خود بنيان گذارش بود را به دنبال كنندگان راهش و شاگردانش واگذار كرد وآنها نيزهركدام، به طور مستقل براي خود، شروع به فعاليت كردند و براساس درك و فهم شخصي خودشان از آيكيدو، گرایش ها و روشهاي مختلفي را بنيان نهادند. حتي منتخب ترين دوجوي آي كي دو، معمولا براساس يك سنت خاص پايه ريزي شده است، بنابراين براي يك هنرجوي مبتدي، بسيار مفيد خواهد بود كه پيش زمينه اي از بحث سبكهاي متداول آي كي دو داشته باشد.به واقع در آي كي دو هيچگونه گرایشی وجود ندارد. آي كي دو شبيه به يك كيك است كه شما مي توانيد آنرا ازقسمت هاي مختلف ببريد و يا با چنگال از قسمت مياني آن، بخشي را بيرون بكشيد كه در هر صورت باز هم قطعه شما، قطعه اي از آن كيك است.پس از اينكه آي كي دو به طور كلي و اساسي، توسط اوشيبا ابداع شد، بسياري از شاگردان وي كه مدتها زير نظر او مشغول فراگيري اين طريقت رزمي بودند، تصميم گرفتند تا اين راه را در دوجوهاي خود آموزش بدهند. از اين ميان، تعدادي به دستور خود استاد و در زمان حيات او و تعدادي نيز پس از مرگ او به اين امر پرداختند. در اين زمان به دليل طبيعت پويا و متحرك آي كي دو و فرهنگ متفاوت شاگردان استاد و برداشتهاي متفاوتي كه ايشان از آي كي دوي استاد داشتند، تفسيرهاي متفاوتي نيز پديد آمد. بدين گونه گرایشها و مدارس متفاوت آي كي دو متولد شد كه معروف ترين آنها در ذیل با شرح مختصري از هركدام و تفاوتهايشان آمده است. هركدام از اين گرایشها و مدارس، داراي نقاط قوت و ضعف خاص خود است، اما همگي در اصول، پايه و ريشه به صورت جدي و محكمي به هم متصل هستند، كه همين امر باعث منحصر به فرد بودن آي كي دو شده است. اين گرایشها و مدارس هيچكدام نسبت به ديگري مرتبه پائين تر يا بالاتري ندارند و به همين علت، شخص بايد بنا به نيازها و احتياجاتش روش مورد نظرش را بيابد.شايد عوامل خارجي مانند موقعيت فرهنگي، علمي و جغرافيايي انتخابهاي يك نفر را محدود كند اما به هر حال فرقي نمي كند چه گرایشی انتخاب مي شود، هنرجو تصميم دارد تا تحت آموزش برداشت و تفسير مربي اش قرار گيرد، ولي به هر حال اين هنر جو است كه آي كي دو خاص خود را پرورش و توسعه مي دهد. ممكن است بگوئيم به تعداد هنرجويان موجود آي كي دو، گرایشها و مدارس متفاوت نيز وجود دارند، ولي هر گاه در هر كلاسي، ريشه ها و اصل هاي شناخته شده رعايت شوند، سرانجام كار به يك جا ختم خواهد شد.تقسيم بنديي كه در پائين خواهيم داشت بر اساس سيستمهاي رايج در دنيا و بر اساس يك نوع دسته بندي شخصي تنظيم شده است و در نتيجه سعي شده تا كاملا بي طرفانه و بي غرض باشد. ترتيب رعايت شده مويد بدي يا خوبي هيچ گرایش و مدرسه اي نبوده و نيست، بلكه سعي شده است تا از گرایشها و مدارسي نام برده شود كه هر كدام به نوعي به مبدا(موريهه اوشيبا) متصل بوده اند. مدارس قديمي- The old Schools مدارسي كه در اين قسمت آمده اند، بر اساس تعليمات قبل از جنگ دوم جهاني بنا شده و تكامل يافته اند. آيكي بودو- Aiki Budo: نامي است كه به تعليمات اوليه موريهه داده شده است. فرم كار در اين مدارس بـــسيار به فرمهاي"جوتسو"نزديك است. اين نوع فرم جزو فرمهاي خشن آي كي دو به حساب مي آيد. بسياري از شاگردان اوليه استاد، دراين دوره شروع به تمرين كرده اند و بسياري از آنهائيكه در آن دوره در خارج از ژاپن فعاليت مي كردند متعلق به اين دوره اند. براي مثال آبه سنسي كه از دهه 50 در انگلستان شروع به تدريس كرده است. يوسيكان- Yoseikan : اين فرم توسط مي نورو موچي زوكي- Minuru Mochizuki 1907- تكامل يافت. وي يكي از شاگردان قديمي استاد اوشیبا و كانو سنسي بنيان گذار جودو در" كودوكان"بود. اين سيستم خشن و بيشتر دفاع شخصي است و شايد بتوان آنرا در دسته بندي ورزشي هم قرار داد. اين سبك شامل مجموعه عناصري از" آي كي بودو"به علاوه قسمت هائي از كاراته، جودو و ديگر هنرهاي رزمي است. يوشينكان-: Yoshinkan يوشينكان سبكي است كه توسط گازو شيوداGozo shioda 1915-1994- - ابداع، تدريس وتكامل يافت. شيودا سنسي، تعليمات اوليه و پايه اين هنر را از اواسط دهه 30 از استاد فرا گرفت. پس از جنگ جهاني دوم ازتدريس مستقل او استقبال فراوان به عمل آمد و بدين ترتيب او بنيان گذار سازماني بنام"يوشينكان" شد. برخلاف بسياري ديگر از سازمانها، "يوشينكان" چه قبل و چه بعد از فوت موريهه، هميشه روابط دوستانه اي را با هسته مركزي آي كي دو در ژاپن داشته است. با اين توصيف، حتي شايد بتوان آنرا در دسته بندي هاي سنتي و آي كي كاي نيز قرار داد."يوشينكان"نوع سخت تري از آي كي دو است، كه بيشتر به كاربردي بودن فنون و فيزيكي بودن آنها اهميت مي دهد. اين گرایش به بسياري از شاخه هاي پليس ژاپن آموزش داده مي شود. در تعدادي از انشعابات اين گرایش، از هاكاما استفاده نمي شود و در تعدادي ديگر از مدارس وابسته به اين گرایش، از درجات بالا(پس از مشكي) از هاكاما استفاده مي كنند. سازمان جهاني مربوط به سبك يوشينكان آي كي دو، به نام "يوشين كاي" معروف است، كه شعبات فعالي در بسياري از نقاط جهان دارد. در سالهاي اخير انشعابات زيادي در اين گرایش صورت گرفته، كه اغلب دلايل سياسي داشته است. مدارس سنتي - The Traditional schools آي كي كاي- Aikikai :آي كي كاي نام مصطلحي است براي سازماني كه توسط بنيانگذار و پسرش كيسشومارو اوشيبا (1998-1921) - پسر بنيان گذارآي كي دو - تاسيس شد و پس از فوت او، توسط پسرش، موريترو اوشيبا (1951) اداره مي شود. به اين مدرسه، به دليل اينكه خط اصلي در تكامل آي كي دو را دنبال كرده، احترام بسياري مي گذارند و به اصطلاح عام آن را به نام يك سبك مي شناسند. در حقيقت، اين سازمان بيشتر شبيه به يك چتر است تا يك گرایش خاص با تعريفي مشخص، به طوريكه بسياري از مربيان در داخل اين سازمان، با روشها و مرامهاي متفاوتي تدريس مي كنند. مركزآي كي كاي در شينجيكو(حومه توكيو) واقع است و به نام"هومبودوجو"يا باشگاه مركزي معروف است. اين فدراسيون، تمامي فدراسيونهاي جهاني وابسته به "آي كي كاي" را نيز زير پوشش خود قرار داده و رهبري مي كند.آي كي دو ايكه توسط پسر بنيان گذار تعليم داده مي شد، به طور كلي بزرگ و جريان پذير، همراه با تاكيدات زياد روي سيلابس استاندارد و تاكيدي كم و يا بي اهميتي كامل به تمرين با سلاح، چوب يا شمشير بوده است، در حاليكه ديگر مدرسين و مربيان داخل سازمان" آي كي كاي" مانند سايتو سنسي تاكيد بيشتري روي تمرين با سلاح داشته اند. ايواما ريو- : Iwama Ryu اين سبك توسط موريهيرو سايتو (Morihiro Saito (1928، براساس تعليمات دوجوي ايواما، كه به طور كلي از نظر گرایشی به اندازه كافي با جريان اصلي حاكم بر" آي كي كاي" متفاوت است، تعليم داده مي شد. اين گرایش گرچه هنوز هم بخشي از آي كي كاي محسوب مي شود ولي استفاده و كاربرد بسيار زياد از آي كي كن و آي كي جو در اين گرایش مشهود است. سايتوسنسي از شاگردان قديمي و شبانه روزي استاد بود كه در سال 1946 تمرينات آي كي دو را شروع كرد و تازمان مرگ استاد(1969) در كنار وي ماند. خيلي ها معتقدند كه سايتو سنسي بيشترين زمان را مستقيما با بنيانگذار در زمان طول عمرش سپري كرده است. سايتو سنسي عنوان مي كرد كه: او سعي دارد، تا اين سیستم را همانگونه كه توسط استاد به او تعليم داده شده است به ديگران آموزش دهد و از اصالت آن پاسداري كند. به طور تخصصي، به نظر مي رسد" ايواما ريو"بايد مشابه آي كي دوي استاد باشد كه در اوائل دهه 50 فقط در" دوجو ايواما" تدريس مي شده است. در اين سبك تنوع تكنيكي و فنون، بيشتر از ديگر گرایشها است و در اين گرایش تاكيد بسيار برروي تمرين با سلاح ها وجود دارد. Hombu – Style Aikido :اين روش مورد علاقه موريترو و كيسشومارو اوشيبا بوده و توسط حركات سريع و جريان پذيري آزاد شناخته مي شود. Classical Aikido : اين روش توسط Rinjiro Shirata (1993-1912) معرفي شده و استوار برتمام طيف هاي تكنيكي آي كي دو است و تاكيد زيادي بريادگيري عميق و پالايش روحي دارد. Nishio- Style Aikido : يك گرایش مركب كه توسطNishio Shogi ابداع گرديده. در اين گرایش تمركز روي رابطه بين آي كي دو، اي آي دو و كاراته دو و به طور كلي شاخه هاي كليBUDO است. مدارس کی - The Ki Schools يكي از مهمترين اتفاقات در دنياي آي كي دو، در سال 1974 رخ داد، زمانيكه" كويچي توهه"كه آن زمان در آي كي كاي جزو مدرسين ارشد بود، به دليل عدم سازگاري با دوشو(پسر بنيانگذار)، استعفاي خود را از آن سازمان اعلام و سازمان ديگري به نام كي نوكن كيوكاي (Ki no kenkykai) را بنيان نهاد. او آي كي دو را با تاكيد فراوان روي (Ki) تدريس مي كرد. از آن زمان به بعد مدارس سنتي و مدارس" كي" ، كمترين اثر را برروي يكديگر داشته اند. تمامي مدارس Ki خود را "كي آي كي دو"مي نامند، در حاليكه در سالهاي اخير، تماس بسيار كمي بين اكثرآنها وجود داشته است، به طوري كه بسياري از گروهها در خاك اروپا و آمريكا، سالها پيش راه خود را از مركزيت ژاپن جدا كرده اند و تقريبا ديگر تماس و ارتباطي با مركزيت سنتي اين سبك در ژاپن ندارند، مانند انجمن Ki بريتانيا، كه شعبات بسياري در كشورهاي اروپاي شمالي، مركزي و غربي دارد و بر اساس راه و روش خاص خود عمل مي كند. شين شين تويتسو آي كي دو - Shin shin toitso Aikido :اين سبك توسط "كويچي توهه"بنيان گذاري شد. آي كي دو با ذهن و بدن متحد و هماهنگ شده. توهه سنسي، تاكيد بسيار فراواني بر درك واژه Ki و تكامل مستقل اين جنبه از آي كي دو در تمرينات، براي كاربرد آن در سلامت عمومي و زندگي روزمره داشت.اين گرایش يكي از نرمترين گرایشهای موجود در آي كي دو است و مشخصه هاي آن، حركات نرم در حين تمرين و حركاتي مثل پريدن يا ردكردن را شامل مي شود. در اين گرایش، اهميت زيادي به جنبه هاي كاربردي فنون داده نمي شود(حداقل در چهار يا پنج سال نخست تمرينات) و تمامي توجه، معطوف به ارتقاء سطح Ki و تكامل آن است. توهه سنسی تعداد زيادي تمرين ابداع كرده، كه ميزان فهم هر فرد از اصول كي، در بوته آزمايش قرار داده مي شود. اين تمرينات امروزه تنها به آي كي دو كاران آموزش داده نمي شود، بلكه همه افراد مي توانند به فراگيري آن بپردازند. در نتيجه، اين گرایش و نحوه اجراي فنون، عموما نرم و آرام است. تومي كي ريو- Tomiki Ryu: اين سبك توسط كنجي تومي كي(Kenji Tomiki- 1900-1979)، كه يكي از شاگردان اوليه استاد"جيگوروكانو" بنيان گذار جودوبوده، بنيان گذاري شده است. "تومي كي" معتقد بود كه تلفيقي از تمرينات آي كي دو در راستاي خطوط تعليمات سنسي كانو، مي تواند در يادگيري سهل تر آي كي دو موثر باشد. براي مثال او اين روش را متناسب تدريس در دانشگاههاي ژاپن مي دانست. او معتقد بود كه معرفي عناصري به نام"مسابقه و رقابت" از زمانيكه ديگر از اين فنون در ميدان جنگ استفاده نمي شود، كمك مي كند تا تمرينات سازنده ترو متمركزتر شوند. اين عقيده آخرين دليلي بود بر جدائي از استاد، چرا كه موريهه به طور جدي معتقد بود: كه هيچ جايي براي مسابقه و رقابت درتمرينات آي كي دو وجود ندارد.فنون آي كي دو ايكه در "تومي كي آي كي دو" تدريس مي شود، بسيار شبيه به آن چيزي است كه Shirata و Shioda ، دوتن از شاگردان O-sensei قبل از جنگ جهاني دوم، انجام مي دادند، اما مسئله رقابتي كردن آي كي دو مانند مسابقات جودو، منحصر به" تومي كي آي كي دو" بوده است، كه از طرف جامعه آي كي دو مورد انتقاد بسيار قرار گرفت."تومي كي ريو" به خاطر استفاده از كاتا (فرمهاي از پيش تعيين شده) در آموزش و برگزاري مسابقات، در هر دو حالت دست خالي و مسلح (چاقوي پلاستيكي)شاخص است. فو گا كو كاي - Fugakukai :شاخه اي از Tomiki Ryu است كه توسط Karl Geis ابداع شده. در اين شاخه از Tomiki، مسابقه وجود ندارد. اين سازمان در سال 1982 تاسيس شد و در اين امر، Miyake وinoue وي را كمك كردند. اين گروه در گرایش Tomiki تغييراتي ايجاد كردند كه مهمترين آن حذف مسابقه و جايگزيني تمرينات Randori به جاي آن بود. جيو شين كاي- Jiyushinkai شاخه اي از Fugakukai است، كه توسط Chuck Clark در سال 1986 ابداع گرديده. وي و گروهش از شاگردان Karl Geis بوده اند. ديگر گرایش ها بعضي از اين مدارس وابسته به آي كي كاي و گروه عظيم ديگري به صورت مستقل عمل مي كنند. · Seiseki Abe ((1915 بريتانيا · Shigenobu Okumura (1922) · Mishio Hikitsuchi (1923) · Seigo Yamaguchi (1924 · Hiroshi Tada (1929) · Hirokazu Kobayashi (1929) اوزاكا · Yasuo Kobayashi (1936) توكيو · Nobuyoshi Tamura (1933) مركزيت در فرانسه · Mamoru Suganuma (1942) مدارس غير وابسته آي كي دو- Unaffiliated Aikido Schools بسياري مدارس آي كي دو وجود دارند، كه به طور مستقل و آزاد در سرتا سر اروپا، آسيا، ايالات متحده و ديگر نقاط جهان مشغول به فعاليت هستند، كه تقريبا اكثرآنها خطي را دنبال مي كنند كه سرچشمه اش به طور مستقيم و يا از طريق يكي از گرایشهای اصيل، به تعليمات موريهه اوشيبا برمي گردد. بسياري از اين مدارس توسط مربيان مجرب و متعهدي اداره مي شوند كه تمامي سعي و تلاششان را در جهت ارتقاء و شكوفائي فرهنگ و فلسفه غني آي كي دو به كار گرفته اند. گرچه ممكن است كه اين مدارس به هيچ سازمان، گروه يا گرایش معتبري در ژاپن يا ديگر نقاط جهان متصل نباشند، ولي درعوض تمام تلاششان را در انتقال تعليمات موريهه اوشيبا به كار گرفته و مي گيرند. به طور كلي از نظر سازماني، دو طيف اصلي در آي كي دو مشغول به فعاليت هستند.اول، سبكهايي هستند كه يك سازمان مركزي جهاني دارند و در بسياري از نقاط دنيا شعبه يا نمايندگي نيز دارند و گروه دوم شامل مدارسي هستند، كه به هيچ سازمان تك گرایشی، اعم از ملي يا جهاني وابستگي ندارند و به صورت مستقل عمل مي كنند. گرچه ممكن است اين مدارس با حفظ هويت و استقلالشان در انجمن ها و فدراسيون هاي چند گرایشی اعم از ملي يا جهاني هم عضويت داشته باشند، همانطور كه سازمانهاي تك گرایشی نيز ممكن است در اين نوع انجمن ها يا فدراسيون ها عضويت داشته باشند، يا حتي ممكن است تعدادي از اين مدارس به صورت گروهي تشكيل يك انجمن بدهند.اصولا يك گرایش نمي تواند غير وابسته باشد، چرا كه اگر گروهي عنوان گرایش را يدك مي كشد، پس الزاما به يك سازمان يا بدنه جهاني تك سبكي نيز متصل هستند. ولي وضعيت براي مدارس غير وابسته متفاوت است، يك مدرسه با هر پيش زمينه ايي كه ممكن است داشته باشد- حتي پيش زمينه يك يا چند نوع گرایش شناخته شده وخاص- مي تواند به صورت مستقل عمل كند و تابع هيچ نوع سازمان جهاني تك گرایشی هم نباشد، ولي همانطور كه توضيح داده شد به احتمال زياد ممكن است عضو يك انجمن يا فدراسيون ملي باشد، مانند آنچه كه در انگلستان، فرانسه، ايالات متحده و حتي در ايران شاهد آن هستيم.تجربه نيز ثابت كرده است كه، مربيان مشغول به تدريس در اين مدارس، هميشه نقش انكار ناپذيري در بسط و توسعه مشتركات و اصول پايه آي كي دو داشته اند و آموزش عمومي را به دور از هرگونه تعصب سبكي و به معناي حقيقي اش درك كرده و انجام داده اند. در حقيقت آنچه را كه اين نوع مدارس در سطح جهان انجام مي دهند، همان آي كي دو است و اگر ريشه آنها را دنبال كنيم به موريهه اوشيبا يا يكي از شاگردان ارشدش برمي خوريم. اين مدارس اعتقادي به نامگذاري آي كي دو خود ندارند و معتقد هستند كه تنها آي كي دو كار مي كنند. حتي اين مدارس ممكن است بر روي مدرسه يا گروهي از مدارس خود نامي بگذارند تا به قول عاميانه، هويتي نيز داشته باشند، ولي هيچگاه حاضر نيستند آي كي دو خود را بوسيله نامي خاص هويت بدهند و معتقدند، آي كي دو هماني است كه موريهه اوشيبا ابداع كرده و بسط داده، حتي او نيز براي آي كي دو خويش نامي انتخاب نكرد بلكه براي مدرسه يا سازمانش نامي برگزيد، كه همان آي كي كاي است.(كاي به معني موسسه است و آي كي كاي به معني موسسه آي كي مي باشد.) منبع :آیکیدو - آیکیدو کلاب